In dit “Verdrag tot vaststelling van de Grondwet voor Europa” staan een aantal nieuwe afspraken, die er tot nu toe nog niet waren. We gaan kort in op de belangrijkste veranderingen:

Democratisering van de EU

De “Grondwet” voorziet op een aantal punten in democratisering van de structuur voor besluitvorming.
De notulen van de  vergaderingen van de Raad van Ministers zijn voortaan openbaar, zodat de nationale parlementen kunnen controleren wat hun minister voor positie innam. Ook hoeft er geen consensus te zijn, en kan een land dat het er niet mee eens is een eigen regeling krijgen.
Het Europees Parlement krijgt een grote controle op beleidsbeslissingen, het krijgt het recht van veto. Tevens krijgt het Parlement zeggenschap over nagenoeg de hele begroting.
Allerlei burgerorganisaties krijgen de mogelijkheid om het Europese beleid te beïnvloeden. De Europese kerken hebben al aangegeven daar ook gebruik van te gaan maken.
Burgers kunnen met een handtekeningenactie een referendum afdwingen of een bepaalde zaak dwingend op de agenda zetten.

De EU begon als een economische samenwerking. Dat is aan alles nog te merken. In de grondwet en bij het dagelijks beleid spelen de economische zaken een grote rol. Het eerste en grootste hoofdstuk gaat over de markt en het monetair beleid.
Alleen de Sowiet-Unie had in haar grondwet vastgelegd welk soort economie er gevoerd zou worden: een socialistische. Nu legt de Europese “Grondwet” vast dat er een “sociale markteconomie”zal zijn “met een groot concurrentievermogen”.
De EU is duidelijk neo-liberaal. Dat wil zeggen, erop gericht haar positie op de wereldmarkt te verbeteren tegenover Japan, VS, China en natuurlijk tegenover het zuiden. In diverse artikelen is dat terug te vinden.
Maar dat is de EU sinds haar ontstaan, dat is het begin en de basis van haar bestaan. Daaraan verandert niets.
Een klacht uit het Zuiden is, dat Europese boeren zwaar gesubsidieerd worden en de EU dus geen eerlijke kans geeft aan de landbouwproducten uit het zuiden ( tropische producten uit kassen in de EU zijn goedkoper dan geïmporteerd uit het zuiden). De invoerrechten zijn duur voor producten uit het Zuiden. De Europese overschotten worden extra goedkoop in het Zuiden afgezet, waardoor de zuidelijke boeren ook op de eigen markten geen eerlijke kans hebben.
Maar, zoals gezegd, dat was al zo en daaraan wordt niets veranderd.

Bij het  militair beleid zijn een aantal echt nieuwe zaken, en lopen zaken anders dan bij andere beleidspunten.
Het andere:
Het Europees Parlement krijgt geen enkele bevoegdheid op het punt van Gemeenschappelijk Buitenlands en Veiligheidsbeleid. De vergaderingen van de Raad van Ministers over dit onderwerp blijven ook geheim.
Er komt een aparte Europese Minister van Buitenlandse Zaken met tamelijk grote, maar nauwelijks te controleren bevoegdheden.
Alle landen worden verplicht om hun defensieuitgaven te verbeteren. Het is het enige beleidsterrein waarop landen verplicht worden tot verbetering.
Het nieuwe:
Er wordt gestreefd naar een gezamenlijk Europese Defensiemacht, maar met respect voor de landen die verplichtingen in de NAVO willen handhaven.
Er komt een Europees Defensieagentschap dat de verbetering van de defensie van de landen bewaakt en evalueert.
Er komt een “kopgroep” van landen die per verdrag intensiever samenwerken aan de uitbouw van een Europees leger, en daarin niet door andere landen kunnen worden afgeremd.
Het afgewezene:
Sinds 1999 beschikt de EU in haar buitenlands beleid over een militaire en een niet-militaire poot. De artikelen spreken over “een operationeel vermogen dat op civiele en militaire middelen steunt”, maar als het gaat om maatregelen wordt alleen over de militaire middelen gesproken.

Aan de militaire paragraaf werd op het laatste moment ook nog een solidariteitsclausule toegevoegd waarin staat dat lidstaten elkaar moeten bijstaan in geval van terrorisme.
Een dergelijke toevoeging is ook het hoofdstuk `Ruimte van Vrijheid, Veiligheid en Recht`, waarin de samenwerking op gebied van politie, justitie en veiligheidsdiensten wordt geregeld. Ook op dit terrein zijn veel veranderingen doorgevoerd.
Onder deze hoofdstukken wordt behandeld het wegvallen van de binnengrenzen (vrij verkeer van goederen en personen) en het beveiligen van de buitengrenzen.
Bij het spreken over de bescherming van de buitengrenzen vallen dan migranten, illegalen, terroristen, criminelen en vluchtelingen onder eenzelfde paragraaf. (Art III/265 en 266)
Bij dit onderdeel wordt aangegeven dat er gestreefd zal worden naar een gezamenlijk asielbeleid. (dat wordt niet nagestreefd voor arbeidsrecht, sociale zekerheid, gezondheid, onderwijs). Dat gezamenlijke asielbeleid zal gericht zijn op `partnerschap en samenwerking met derde landen om de stromen van asielzoekers … te beheersen. `
Het Fort Europa zoals na de val van de Muur geconstrueerd, o.a. door het verdrag van Schengen, wordt door de nieuwe bevoegdheden versterkt.
Er is in deze paragraaf ook duidelijk opgenomen dat mensenhandel en vrouwenhandel verboden is.

De democratisering in de praktijk
De democratisering voor de burgers betekent inde praktijk altijd hard werken. De grote bedrijven hebben goed betaalde mensen voor dagelijkse lobby. Andere organisaties moeten het doen met vrijwilligers, of af en toe eens naar Brussel reizen.
Handtekeningenacties (1 miljoen nodig om invloed te hebben) kosten veel geld en tijd. Maar via internet kan het lukken.
Wie vanwege de democratisering “ja” zegt, verplicht zich ook mee te werken of door steun die burgeracties mogelijk te maken.

De regeringen hebben al “ja” gezegd tegen de grondwet, in oktober. Nu moeten de parlementen dat bevestigen. In zes landen, waaronder Nederland, willen de parlementen eerst weten wat het volk zegt. Daar is dus een referendum. In de andere landen gaan de parlementen “ja” zeggen.
Het Nederlands Parlement zou “nee” kunnen zeggen. Dan heeft de regering een probleem. Als op 1 juni de bevolking “nee” zegt, kan het parlement nog  ”ja” zeggen. Het referendum is namelijk niet verplichtend. D´66 heeft zich bij voorbaat verbonden aan de uitslag van het referendum.

Als een land (het parlement)  “nee” zegt, moet er onderhandeld worden. Dat onderhandelen kan twee dingen betekenen:
- Opnieuw praten over deze “grondwet”, op onderdelen de tekst veranderen naar de wens van dat land.
- Met dat land een apart verdrag sluiten over de punten waardoor dat land nee zegt.
Als Frankrijk “nee” zegt, is er een kleine kans dat men opnieuw over de grondwet moet praten.
Als Nederland “nee” zegt, is er een grote kans dat men iets gaat regelen in een apart verdrag.

Als enkele landen “nee” zeggen, dan moet er opnieuw onderhandeld worden over dit “Verdrag tot het vaststellen van de Grondwet voor Europa”. De veranderingen kunnen beter worden, of slechter. Als men snel verandert, worden de veranderingen meer naar “rechts”. Als er men enkele jaren nodig heeft voor de veranderingen, kunnen regeringen in een aantal landen “linkser” geworden zijn en komen er veranderingen “naar links”.
Er lijkt weinig kans dat enkele landen “nee” zeggen.

Als de Nederlandse burgers met een grote meerderheid “ja” zeggen (70-90%), dan is de regering blij, dan zal de Nederlandse regering en de Raad van Brussel ook niet veel zin hebben te luisteren naar organisaties die veranderingen willen afdwingen (”Men was toch erg tevreden”?).
Als Nederlanders met een grote meerderheid “nee” zeggen (70-90%), dan zal het voor het parlement moeilijk zijn om ja te zeggen. Ze kunnen het echter wel, en er is kans dat ze dat toch doen. Maar dan moeten ze er goede argumenten voor bedenken.
Als “ja” en “nee” ongeveer gelijk verdeeld ligt (40-60%), dan zal het parlement “ja” zeggen, regering blij. Maar dan weet men dat er veel onvrede onder de burgers is over Europa en dan moet de regering en Brussel in toekomst goed luisteren naar de burger.
Wegblijvers worden geïnterpreteerd als onverschillig, `Brussel te ver van mijn bed`, `het is me te ingewikkeld`, `ik weet het niet`.

Als u een van die kwalificaties voor wegblijvers echt op u van toepassing vindt, kunt u besluiten om niet te gaan stemmen.
Als u de feitelijke vraagstelling voor 1 juni ( de veranderingen, dus de kant die Europa op gaat) te moeilijk vindt, kunt u besluiten uw “nee” of “ja” te laten bepalen door de vraag of u het goed vindt dat de Europese Unie bestaat. Dus dan zegt u dáártegen “ja” of “nee”. U kunt dat doen bijvoorbeeld vanuit de motivaties die geschetst zijn onder het kopje “wat gemaakt wordt van de vraag op 1 juni”.

Als u wilt proberen met uw “ja” of “nee” echt in te gaan op de vraag waar het bij het referendum eigenlijk om gaat, dan moet u bij uzelf een paar afwegingen maken met name over de punten van verandering zoals boven aangegeven. We helpen nog even.

Als u de democratisering van de EU een heel belangrijk punt vindt, dan kan dat een reden zijn om “ja” te zeggen, ook al vindt u sommige andere zaken niet ze ge weldig.

Als u erg tegen militarisering van de EU bent, en veel meer inspanning zou wensen voor vreedzaam regelen van conflicten, dan kan dat een reden zijn om “nee” te zeggen, ook al vindt u sommige andere zaken toch wel goed.

Als u het onprettig vindt dat de EU nadelig uitwerkt voor de boeren in de zuidelijke continenten, dan kunt u daarom “nee” zeggen, maar u moet weten dat dat niet een verandering is die nu optreedt. Op dat punt verandert er niets. U kunt het zo belangrijk vinden, dat u hierom “nee” zegt, een algemene stem dus dat de richting van de EU u niet bevalt.
Indien u sterk gelooft in de democratischer vormgeving, kunt u “ja” zeggen, omdat het Europees Parlement kán besluiten om de EU minder neo-liberaal te maken. Bijvoorbeeld via de begroting.

Als u sterk tegen het harde vluchtelingenbeleid bent, kan dat een reden zijn om “nee” te zeggen, ook al vindt u sommige zaken wel goed.
Als u vindt dat Europa en Nederland veel veiliger moeten worden, kunt u blij zijn met de sterkere defensie en de stevige afsluiting van de buitengrenzen. Dat kan een reden zijn om “nee” te zeggen.

Als vrouwenhandel uw hoofdthema is, kan dat een reden zijn om “ja” te zeggen.