Baart benadrukt dat er veel en goede zorg in ons land gegeven wordt. We hoeven maar een uur te vliegen naar bv. Roemenië om te ontdekken hoe goed de zorg in ons eigen land is. Maar toch … De moderne zorg is heel ingewikkeld geworden en niet met alle ontwikkelingen kunnen we zomaar gelukkig zijn. Er is een toegenomen complexiteit; zo zien we steeds meer managers in de zorg (en management is zeker nodig, maar ër zijn er zoveel..”); het algemeen maatschappelijk klimaat verandert; en ook zien we dat cliënten en hun familieleden steeds mondiger worden.
We zien dat er van 3 zijden druk wordt uitgeoefend op goede zorg:
-    er is druk vanuit de opleidingen: steeds worden nieuwe aanpakken, protocollen, technieken, ontwikkeld. Dat alles vanuit de gedachte dat zorg iets moet oplossen. Maar sommige dingen zijn  niet op te lossen…;
-    er is druk vanuit de bureaucratie: heel veel lagen in de organisatie met allemaal hun eigen registratie- en produktie-afspraken;
-    en er is de tucht van de markt: met het bekende jargon van ‘zorg inkopen’, en ‘zorg aanbieders’. In het marktdenken wordt zorg tot een product gemaakt. Maar zorg ids een dienstverlening!
Mensen als Annelies van Heijst en Andries Baart praten liever in andere termen over zorg, namelijk: zorg als een bekommernis; bekommernis met mensen met wie het niet goed gaat.
Daarbij horen woorden als: verzorgdheid (gaat om het nodige), zorgvuldigheid (gaat om aandacht), zorgzaamheid (gaat om trouw) en bezorgdheid (gaat om medeleven). Daarbij gaat het dus 4 maal over zorg, met steeds een toenemende radicaliteit.

Centraal in de presentie staat aandachtigheid: de vrije, gespannen toewending naar de ander. Aandachtig zijn is een relatie hebben.
Aandacht is een instrument, het is te leren. Met aandacht kun je je werk goed doen.
Maar er is ook aandacht die géén instrument is. Theologisch gezegd gaat het dan om een vorm van uitverkiezing. Aandacht houdt in: mensen eruit halen: jij bent niet vergeten. Mensen worden daar ‘groter’ van, gelukkiger. Vanuit aandacht groeit een mens.
Als je naar de hedendaagse zorg kijkt kun je je afvragen of er nog aandacht “om niet” is. Niet gebonden aan regels, methodieken of met bepaalde bedoelingen, maar een aandacht die zich vrijelijk op de ander betrekt.

In de hedendaagse zorg is het begrip ‘vraagsturing’ aan de orde van de dag. Vergeleken met het eenzijdig aanbieden van zorg vanuit een paternalistische opstelling is vraagsturing zeker winst en een correctie op aanbodsturing. Kijken we echter goed naar het begrip ‘vraag’ dan wordt duidelijk dat het ook gaat om andere zaken: zo kennen we enerzijds woorden als verzoek en smeekbede; anderzijds kennen we ook de begrippen claim en eis. Ook bij vraagsturing onderscheiden we weer drie sferen:
-    bij vraag (en aanbod) hoort de sfeer van de markt;
-    bij verzoek en smeekbede hoort de sfeer van de gunst;
-    bij claim en eis hoort de sfeer van het recht.
En dan is er nog geen aandacht voor de mensen die geen vragen willen of kunnen stellen…. Vragen stellen gebeurt expliciet, in een discours van onderhandelen. Maar soms vragen mensen niet expliciet, maar drukken impliciet een verlangen uit – zij tonen zich. Of mensen geven signalen af en doen een appèl uitgaan.
Goede zorg, zo stelt Andries Baart, gaat in op vragen de gesteld worden, maar óók op vragen die niet gesteld worden. Presentie gaat niet alleen af op wat mensen met woorden vragen (verzoeken / eisen) maar ook op wat ze stilzwijgend verlangen en laten zien of wat als signaal en appèl een beroep doet op de moraliteit van de verzorger.

orgen is doen, is helpen, je inspannen. Maar soms is het zeker zo belangrijk om niets te doen, om voorzichtig te zijn, te kijken, opdat er niets kapot gemaakt wordt. Laten houdt ook in: de ander de kans geven zich te tonen. Laten kan ook betekenen: respect, het anders/zijn van de ander eerbiedigen, bij de ander laten. En laten kan de vorm hebben van waken: bij de ander blijven in attente oplettendheid en alleen in actie komen bij kwetsbaarheid of misbruik of gevaar. In goede zorg zijn we niet alleen aan het maken maar kunnen we ook heel goed laten, afwachten, overlaten, waken: dat is belangrijk e een groot en nuttig goed. Toch moeten we opletten en ´laten´ zeker niet verwarren met verzaken: verlaten, nalaten of verwaarlozen!
(Overigens blijft er wel het probleem dat ‘laten’ niet geregistreerd en niet gefinancierd kan worden.)

De hedendaagse opleidingen leren studenten met name methodieken, protocollen en het toepassen ervan, het zetten van bepaalde stappen. Dat alles vormt zeker een basis, maar is niet genoeg vor een professioneel werker.
Van belang is allereerst de reflectie: niet alleen doen is van belang, maar het nadenken over het doen, over de manier waarop, over het wel of niet toepassen.
Vervolgens is voor een goed professional de moraliteit van belang: het maken van keuzes. Voor wie zet je je in? Hoe lang ga je door? enzovoorts.
In het woord professioneel zit het woord professie: ik zeg publiekelijk waar ik voor sta. Zusters deden dit van oudsher in hun tijdelijke en eeuwige geloften. Bij zorgen gaat het om een beroep waar een roeping in zit!

Andries Baart sluit zijn inleiding af met de stelling:
Presente zorg geeft zorg meer hart:
1.    Het brengt de zorgontvanger goede, hartelijke en aandachtige zorg;
2.    Het brengt de zorggever vreugde en zin in het werk.